KUR’AN’DA İNFAK,SADAKA VE ZEKAT KAVRAMLARI-1

0

KUR’AN’DA İNFAK,SADAKA VE ZEKAT KAVRAMLARI-1

Kur’an’da mali yükümlülükler ile ilgili olarak temelde üç kavram karşımıza çıkar; infak, sadaka, zekat.

1.İNFAK: “ الإنفاق İnfak” sözcüğünün kökü olan “ ن ف ق”nın ilk anlamı, “at ve diğer canlıların ölmesi” demektir. Sözcük daha sonra genel olarak “yok olma, tükenme” anlamında kullanılır olmuştur.

Bu sözcüğün “ إفعال İf’âl” babından türevi olan “ إنفاق infak” sözcüğünün anlamı ise “malın, paranın, canın harcanması tüketilmesi” demektir. (Lisan ve Tac.)

Kur’an’da 14’dü Mekke’de, 11’i Medine’de olmak üzere toplam 25 surede türevleriyle beraber yaklaşık 80 yerde ‘infak’ kelimesi geçer. Bunların dışında infakla ilgili zekat, sadaka, iyilik, yardım vb. ayetleri de sayarsak 200’e yakın yerde infak üzerinde durulduğunu görürüz.

İnfak kelimesi, Kur’an da, sadece Allah’ın rızasını kazanmak için yapılan harcamalar için kullanılmamıştır.

Örnek; Kuranda kafirlerin yaptığı harcama içinde infak kelimesi kullanılıyor

Âl-i İmrân/117-Onların, bu dünya hayatında yapmakta oldukları harcamaların durumu, kendilerine zulmetmiş olan bir kavmin ekinlerini vurup da mahveden kavurucu bir rüzgârın durumu gibidir. Onlara Allah zulmetmedi; fakat onlar kendilerine zulmediyorlar.

Erkeğin ev için harcama yapması için de infak kelimesi kullanılmıştır

Nisâ/34-Allah’ın insanlardan bir kısmını diğerlerine üstün kılması sebebiyle ve mallarından harcama yaptıkları için erkekler kadınların yöneticisi ve koruyucusudur. Onun için sâliha kadınlar itaatkârdır. Allah’ın kendilerini korumasına karşılık gizliyi (kimse görmese de namuslarını) koruyucudurlar. Baş kaldırmasından endişe ettiğiniz kadınlara öğüt verin, onları yataklarda yalnız bırakın ve (bunlarla yola gelmezlerse) dövün. Eğer size itaat ederlerse artık onların aleyhine başka bir yol aramayın; çünkü Allah yücedir, büyüktür. 

Ancak dini bir terim olarak infak; Allah’ın rızasını kazanmak için yapılan tüm harcamaların(sadaka, zekat) adıdır.

İNFAK FARZDIR!

İnfak bir müminin en önemli amelidir. Bir mümin Allah’a olan sadakatini ve bağlılığını yine Allah’ın razı olacağı yerlere malını harcaması ile ortaya koyar.

Bakara/195-Allah yolunda harcayın. Kendi ellerinizle kendinizi tehlikeye atmayın. Yaptığınızı güzel yapın; Allah güzel yapanları sever.

İnfak =(eşittir) Zekât değildir

İnfak, sadaka ibadetinin hem zorunlu olan “zekât” boyutunu hem de zorunlu olmayan ve müminin bilinç, şuur derecesini gösteren gönüllülük esasına dayanan harcama boyutunun tamamını kapsamaktadır.

Örneğin şu ayette;(Bakara/215-Sana (Allah yolunda) ne harcayacaklarını soruyorlar. De ki: Maldan harcadığınız şey, ebeveyn, yakınlar, yetimler, fakirler ve yolcular için olmalıdır. Şüphesiz Allah yapacağınız her hayrı bilir.)  infaktan söz edilmesine rağmen zekâtın verileceği 8 sınıf dışında anne-baba, yakınlar, yetimler zikredilmiştir.

2.SADAKA: Doğruluk demektir. Allah’a sadakatten dolayı bu adı almıştır. Kul Allah’a olan bağlılığını sadaka vererek belli eder. Sadaka vermek, Allah’a imanın ispatı hükmündedir.

Sadaka, ihtiyaçlılara yapılan karşılıksız yardımdır.

Sadaka; Zekât’tan daha geniş bir kavramdır. İnfağın bir çeşidi olarak Zekâtı da kapsamakta ancak sadaka=(eşittir) zekât değildir.

Örnek;Kişinin peygamberle görüşmeden önce ödenmesi istenilen mali yükümlülüğe de sadaka denmiştir

Mücâdele/12Ey iman edenler! Peygamber ile gizli bir şey konuşacağınız zaman bu konuşmanızdan önce bir sadaka veriniz. Bu sizin için daha hayırlı ve daha temizdir. Şayet bir şey bulamazsanız, bilin ki Allah bağışlayandır, esirgeyendir. 

Mücâdele/13 Gizli bir şey konuşmanızdan önce sadakalar vermekten çekindiniz mi? Bunu yapmadığınıza ve Allah da sizi affettiğine göre artık namazı kılın, zekâtı verin Allah’a ve Resûlüne itaat edin. Allah yaptıklarınızdan haberdardır. 

Alacaklının alacağını bağışlaması sadaka olarak nitelendirilmiştir.

Bakara/280-Eğer (borçlu) darlık içinde ise, eli genişleyinceye kadar ona mühlet vermek (gerekir). Eğer (gerçekleri) anlarsanız bunu sadakaya saymak sizin için daha hayırlıdır.

Kadına verilen mehir için sadaka kavramı kullanılmıştır.

Nisâ/4-Kadınlara mehirlerini(sadakalarını) gönül rızası ile (cömertçe) verin; eğer gönül hoşluğu ile o mehrin bir kısmını size bağışlarlarsa onu da afiyetle yeyin.

Ölenin ailesine ödenmesi gereken diyetin ölenin ailesi tarafından bağışlaması sadaka olarak nitelendirilmiştir

Nisâ/92-Yanlışlıkla olması dışında bir müminin bir mümini öldürmeye hakkı olamaz. Yanlışlıkla bir mümini öldüren kimsenin, mümin bir köle azat etmesi ve ölenin ailesine teslim edilecek bir diyet vermesi gereklidir. Meğer ki ölünün ailesi o diyeti bağışlamış(tasadduk etmek) ola. (Bu takdirde diyet vermez). Eğer öldürülen mümin olduğu halde, size düşman olan bir toplumdan ise mümin bir köle azat etmek lâzımdır. Eğer kendileriyle aranızda antlaşma bulunan bir toplumdan ise ailesine teslim edilecek bir diyet ve bir mümin köleyi azat etmek gerekir. Bunları bulamayan kimsenin, Allah tarafından tevbesinin kabulü için iki ay peşpeşe oruç tutması lâzımdır. Allah her şeyi bilendir, hikmet sahibidir.

Mâide/45-Tevrat’ta onlara şöyle yazdık: Cana can, göze göz, buruna burun, kulağa kulak, dişe diş (karşılık ve cezadır). Yaralar da kısastır (Her yaralama misli ile cezalandırılır). Kim bunu (kısası) bağışlarsa(tasadduk ederse) kendisi için o keffâret olur. Kim Allah’ın indirdiği ile hükmetmezse işte onlar zalimlerdir.

Sadaka en geniş anlamıyla, Allah rızası için yapılan her iyilik, verilen ve harcanan her şeydir. Buna en güzel örneği Peygamberimiz (s.a.v)’in şu hadisinde görebiliriz:

“İçinde güneş doğan her gün insanların her bir mafsalı için kendilerine bir sadaka gerekir. Mesela; iki kişinin arasında adaletle hükmetmen bir sadakadır. Hayvanına binmek isteyen bir kimseye yardım ederek, hayvana bindirmen veya eşyasını hayvana yüklemen bir sadakadır. Güzel söz bir sadakadır. Namaza giderken attığın her adım sadakadır. Gelip geçene sıkıntı veren şeyleri yoldan kaldırman bir sadakadır.”  (42 Buhârî, Sulh, 11; Müslim, Zekât, 56; Ebu Dâvud, Tatavvu’, 12.)

3.ZEKAT; Temizlik, artma ve arınma anlamlarına gelir. Malı ve veren kişiyi arındırdığı için bu adı almıştır.

Zekat –Sadakanın bir çeşididir. Tevbe suresi 60.ayeti Sadaka kavramı ile başlamakta ve zekat kavramı geçmemektedir. Hâlbuki tüm âlimlerin ittifakı ile Tevbe 60.ayeti zekatın verileceği kimseler anlatılmaktadır. Buda gösteriyor ki zekat, sadakanın bir çeşididir.

Tevbe/58-Onlardan sadakaların (taksimi) hususunda seni ayıplayanlar da vardır. Sadakalardan onlara da (bir pay) verilirse razı olurlar, şayet onlara sadakalardan verilmezse hemen kızarlar.

Tevbe/60-Sadakalar (zekâtlar) Allah’tan bir farz olarak ancak, yoksullara, düşkünlere, (zekât toplayan) memurlara, gönülleri (İslâm’a) ısındırılacak olanlara, (hürriyetlerini satın almaya çalışan) kölelere, borçlulara, Allah yolunda olana, yolda kalana mahsustur. Allah pek iyi bilendir, hikmet sahibidir.

Tevbe/103-Onların mallarından sadaka al; bununla onları (günahlardan) temizlersin, onları arıtıp yüceltirsin. Ve onlar için dua et. Çünkü senin duan onlar için sükûnettir (onları yatıştırır). Allah işitendir, bilendir.

Kur’an daki ayetler incelendiğinde; Sonuç olarak Kısaca; Artan mala karşılık verilmesi farz olan sadakaya zekat denir. Zekat; verilmesi farz olan mala, Sadaka; zekatı da içine alarak Allah yolunda yapılan tüm harcamalara, İnfak ise; zekatı da sadakayı da içine alan Allah yolunda yapılan maddi-manevi tüm fedakarlıkları harcamaları, iyilikleri, yardımları, hayır ve hizmetleri ifade eder.

Paylaş

Yazar Hakkında

Yoruma kapalı.